Zapytaliśmy warszawską Okręgową Radę Adwokacką czy adwokat może współdziałać z klientem w popełnianiu przestępstw i czerpać z tego korzyści finansowe oraz czy wolno pytać o pochodzenie sędziego?
Samorząd adwokacki unika jednoznacznych ocen: czy adwokat może czerpać zyski z przestępczej działalności klienta? Kontrowersyjne stanowisko ORA.
WARSZAWA – W odpowiedzi na szczegółowy wniosek prasowy dotyczący etycznych i prawnych granic wykonywania zawodu adwokata, Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie przedstawiła oficjalne stanowisko. Pytania dziennikarskie dotyczyły m.in. reprezentowania osób publicznie lżących sędziów i prokuratorów, pobierania honorariów z internetowych zbiórek napędzanych hejtem, posługiwania się sfabrykowanymi dowodami oraz blokowania pytań o bezstronność sędziów. Odpowiedzi udzielone przez samorząd pokazują jednak wyraźne unikanie zajęcia zdecydowanego stanowiska wobec procederu współuczestniczenia w działalności przestępczej i czerpania z niej korzyści majątkowych.
Tło sprawy: publiczne ataki na wymiar sprawiedliwości i zbiórki pieniędzy
Wniosek do samorządu adwokackiego został sformułowany na kanwie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstw m.in. z art. 226 § 1 i 3 k.k., art. 212 § 1 k.k. oraz art. 216 § 1 k.k. Sprawa dotyczy zorganizowanej działalności osób prowadzących profile w mediach społecznościowych (w tym stowarzyszenia mieniącego się zwalczaniem rasizmu), które dopuszczają się systematycznego znieważania i pomawiania sędziów, prokuratorów, policjantów oraz duchownych — przypisując im m.in. ochranianie grup przestępczych, czerpanie korzyści z nierządu czy tuszowanie zabójstw.
Publikacjom tym towarzyszyły otwarte groźby odwetu dyscyplinarnego i karnego wobec orzekających sędziów, a cała machina oszczerstw służyła jednocześnie jako dźwignia do prowadzenia publicznych zbiórek finansowych na portalach internetowych. Zgromadzony materiał wskazuje, że ze środków tych opłacana jest również obsługa prawna i pełnomocnicy procesowi.
Uniki ORA: relatywizowanie odpowiedzialności i brak weryfikacji brudnych pieniędzy
Odpowiedź udzielona przez Rzeczniczkę Prasową warszawskiej ORA zamiast jednoznacznego potępienia procederu wykorzystywania instytucji obrony do legalizowania i monetyzowania przestępstw, sprowadza się do ogólników i ucieczki w formułę, że „każdy przypadek wymaga odrębnej analizy”:
1. Finansowanie z przestępczego hejtu poza kontrolą: Zapytana o wytyczne dotyczące przyjmowania honorariów pochodzących ze zbiórek publicznych napędzanych znieważaniem i pomawianiem ludzi, ORA stwierdziła, że takich wytycznych nie ma. Samorząd zasłania się tezą, iż „adwokat zazwyczaj nie ma realnych możliwości stwierdzenia konkretnego źródła pochodzenia środków, którymi klient płaci” — ignorując fakt, że w tego typu sprawach zbiórki prowadzone są jawnie pod konkretne publikacje stanowiące czyn zabroniony.
2. Wiara w wersję klienta i brak odpowiedzialności: W kwestii procesowego wykorzystywania preparowanych materiałów i fałszywych oskarżeń, ORA powołuje się na „zasadę zaufania”, twierdząc, że adwokat nie powinien kwestionować słów klienta, o ile osobiście nie ma świadomości ich nieprawdziwości.
3. Brak zdecydowanego potępienia przestępczego współdziałania: Samorząd unika twardego oświadczenia, że adwokatowi pod żadnym pozorem nie wolno udzielać pomocy w poplecznictwie, uczestniczyć bezpośrednio bądź pośrednio w przestępczym procederze ani z niego zarobkować. Choć ORA wskazuje na teoretyczną możliwość wszczęcia postępowania dyscyplinarnego za udział w udaremnianiu wyroków, traktuje to wyłącznie w kategoriach abstrakcyjnej procedury.
Uderzenie w bezstronność sądu: bezpodstawny zakaz pytań o bezstronność sędziego
Szczególne kontrowersje budzi kategoryczne stanowisko ORA, w którym samorząd uznał, że „zadawanie przez adwokata sędziemu pytań o jego pochodzenie etniczne jest niedopuszczalne”.
Taka arbitralna blokada samorządu adwokackiego jest bezpodstawna i godzi w fundamenty konstytucyjnego prawa obywatela do sprawiedliwego, bezstronnego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W praktyce orzeczniczej kwestia powiązań etnicznych, narodowościowych czy wynikających z nich silnych uwarunkowań ideologiczno-światopoglądowych może mieć kluczowe znaczenie dla oceny obiektywizmu orzecznika w konkretnym procesie. Odgórne odbieranie adwokatowi prawa do zadawania takich pytań wprost torpeduje ustawowe uprawnienia procesowe stron do składania wniosków o wyłączenie sędziego (z art. 41 k.p.k. oraz art. 49 k.p.c.), których celem jest wyeliminowanie jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie.
Podsumowanie
Odpowiedź warszawskiego samorządu adwokackiego dowodzi instytucjonalnej niemocy w wyznaczeniu twardych, nieprzekraczalnych granic etycznych. Zamiast jednoznacznej deklaracji, że adwokatura nie może być parasolem ochronnym dla hejtu, fałszywych oskarżeń i czerpania zysków ze zbiórek opartych na przestępstwach, samorząd wybrał asekurację, jednocześnie narzucając bezpodstawny kaganiec na uprawnienia procesowe służące badaniu bezstronności sędziów.
Poniżej treść wniosku i nadesłanej odpowiedzi:
Białystok, 21 kwietnia 2026 r.
Wnioskodawca:
Stanisław Bartnik
Redaktor portalu SlonecznyStok.pl
ul. Upalna 1A lok. 84
15-668 Białystok
PR 452
Adresat:
Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie
Al. Ujazdowskie 49
00-536 Warszawa
WNIOSEK O UDZIELENIE INFORMACJI PRASOWEJ
Działając w charakterze prasy, na podstawie art. 4 ust. 1, art. 3a i art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe, zwracam się z wnioskiem o udzielenie informacji prasowej i zajęcie oficjalnego stanowiska przez Okręgową Radę Adwokacką w Warszawie w następujących kwestiach dotyczących etyki i godności wykonywania zawodu adwokata:
1. Jakie jest stanowisko ORA w kwestii reprezentowania przez adwokatów osób, które w przestrzeni publicznej (np. w mediach społecznościowych) pomawiają funkcjonariuszy publicznych (w tym sędziów i prokuratorów) o popełnienie przestępstw, niedopełnienie obowiązków, publikując ich dane osobowe?
2. Jak ORA ocenia sytuację, w której adwokat miałby procesowo wykorzystywać materiały z mediów społecznościowych (np. fałszywe wpisy z fikcyjnych kont tworzonych przez klientów adwokata), co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że zostały spreparowane w celu sformułowania fałszywych oskarżeń wobec osób fizycznych, organizacji, funkcjonariuszy publicznych?
3. Czy samorząd adwokacki posiada stanowisko lub wytyczne w zakresie dopuszczalności przyjmowania przez adwokatów honorariów za usługi prawne ze środków pochodzących z publicznych zbiórek (np. na portalach typu zrzutka.pl), w których środki finansowe od darczyńców są pozyskiwane dzięki umyślnemu zniesławianiu, znieważaniu, nawoływaniu do nienawiści do osób fizycznych, organizacji i funkcjonariuszy publicznych?
4. Jakie kroki prawne i dyscyplinarne przewiduje ORA wobec adwokata, w przypadku powzięcia wiarygodnej informacji, że udziela on pomocy w udaremnianiu wykonania prawomocnych wyroków sądowych, w tym nakazujących zapłatę zadośćuczynienia za zniesławienie, pomówienie, naruszenie dóbr osobistych?
5. Jakie jest stanowisko ORA w zakresie dopuszczalności zadawania przez adwokata pytań o pochodzenie etniczne sędziego w ramach składania wniosków o wyłączenie sędziego?
Proszę o przesłanie odpowiedzi w formie elektronicznej na adres e-mail:
Z poważaniem,
Stanisław Bartnik
-----------------------------------------
8 czerwca 2026 r.
Szanowny Panie Redaktorze,
dziękuję za cierpliwość.
Poniżej przedstawiam odpowiedzi na Pańskie pytania:
1. Jakie jest stanowisko ORA w kwestii reprezentowania przez adwokatów osób, które w przestrzeni publicznej (np. w mediach społecznościowych) pomawiają funkcjonariuszy publicznych (w tym sędziów i prokuratorów) o popełnienie przestępstw, niedopełnienie obowiązków, publikując ich dane osobowe?
- Adwokatura powołana jest do udzielania pomocy prawnej, współdziałania w ochronie praw i wolności obywatelskich oraz w kształtowaniu i stosowaniu prawa. Adwokat w wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych podlega tylko ustawom. Adwokata obowiązują także reguły deontologii zawodowej zdefiniowane przede wszystkim w Zbiorze Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu. Adwokat jest zobowiązany do obrony interesów swego klienta w sposób odważny i honorowy, przy zachowaniu należytego sądowi i innym organom szacunku oraz uprzejmości, nie bacząc na własne korzyści osobiste oraz konsekwencje wynikające z takiej postawy dla siebie lub innej osoby. Każdy człowiek ma prawo do obrony i do skorzystania z pomocy adwokata, niezależnie od czynu, którego się dopuścił. Ocena zaś takich sytuacji każdorazowo wymaga analizy konkretnego przypadku.
2. Jak ORA ocenia sytuację, w której adwokat miałby procesowo wykorzystywać materiały z mediów społecznościowych (np. fałszywe wpisy z fikcyjnych kont tworzonych przez klientów adwokata), co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że zostały spreparowane w celu sformułowania fałszywych oskarżeń wobec osób fizycznych, organizacji, funkcjonariuszy publicznych?
- Adwokat nie może podawać świadomie nieprawdziwych informacji. Istotna jest świadomość konkretnego adwokata w chwili przekazywania informacji. Relacja między adwokatem a klientem polega na zaufaniu. Z zasady zaufania wynika, że adwokat nie powinien kwestionować informacji podawanych mu przez klienta, chyba że istnieją ku temu wyraźne przesłanki i są one adwokatowi znane. Każdy przypadek wymaga odrębnej analizy.
3. Czy samorząd adwokacki posiada stanowisko lub wytyczne w zakresie dopuszczalności przyjmowania przez adwokatów honorariów za usługi prawne ze środków pochodzących z publicznych zbiórek (np. na portalach typu zrzutka.pl), w których środki finansowe od darczyńców są pozyskiwane dzięki umyślnemu zniesławianiu, znieważaniu, nawoływaniu do nienawiści do osób fizycznych, organizacji i funkcjonariuszy publicznych?
- W sprawach finansowych obowiązuje adwokata w stosunku do klienta szczególna skrupulatność. Poza regulacjami prawa powszechnie obowiązującego i reguł deontologii zawodowej (Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu) nie istnieją wytyczne dotyczące dopuszczalności przyjmowania przez adwokatów honorariów za usługi prawne, w szczególności ze środków pochodzących z publicznych zbiórek. Należy zauważyć, że adwokat zazwyczaj nie ma realnych możliwości stwierdzenia konkretnego źródła pochodzenia środków, którymi klient płaci jako honorarium adwokackie.
4. Jakie kroki prawne i dyscyplinarne przewiduje ORA wobec adwokata, w przypadku powzięcia wiarygodnej informacji, że udziela on pomocy w udaremnianiu wykonania prawomocnych wyroków sądowych, w tym nakazujących zapłatę zadośćuczynienia za zniesławienie, pomówienie, naruszenie dóbr osobistych?
- Wiarygodna informacja o udziale adwokata w udaremnianiu wykonania prawomocnych orzeczeń sądowych może stanowić podstawę wszczęcia przez rzecznika dyscyplinarnego dochodzenia dyscyplinarnego, a w przypadku wniesienia przez rzecznika dyscyplinarnego wniosku o wszczęcie przeciwko adwokatowi postępowania dyscyplinarnego do sądu dyscyplinarnego – możliwe jest wydanie przez sąd dyscyplinarny orzeczenia wymierzającego karę dyscyplinarną.
5. Jakie jest stanowisko ORA w zakresie dopuszczalności zadawania przez adwokata pytań o pochodzenie etniczne sędziego w ramach składania wniosków o wyłączenie sędziego?
- Zadawanie przez adwokata sędziemu pytań o jego pochodzenie etniczne jest niedopuszczalne. Korzystając z wolności słowa, adwokat powinien zachować umiar, współmierność i oględność w wypowiedziach.
Z poważaniem,
adw. Maria Sankowska-Borman
Rzeczniczka Prasowa ORA
